नऊरात्रीचे नऊ दिवस – नऊ देवींचे नऊ रूप मानले जातात. प्रत्येक दिवशी देवीचे वेगळे रूप पूजले जाते आणि त्या रूपाशी निगडीत एक विशिष्ट रंग मानला जातो. हा रंग भक्तांनी त्या दिवशी परिधान करावा असा प्रघात आहे.

हे रंग ठरवण्यामागची कारणे:

ग्रहांची गणना – नवरात्रीत नऊ दिवस असतात आणि नऊ ग्रहांशी त्यांचा संबंध जोडला जातो. प्रत्येक ग्रहाचा एक शुभ रंग मानला जातो. त्यानुसार दिवसागणिक रंग बदलतात.

देवीचे नऊ रूप (नवरूपे) – प्रत्येक दिवशी पूजल्या जाणाऱ्या देवीच्या रूपाशी संबंधित रंग घेतला जातो. उदाहरणार्थ, शैलपुत्रीशी रॉयल ब्लू, ब्रह्मचारिणीशी पांढरा, इ.

वार व ग्रहसंबंध – प्रत्येक वर्षी नवरात्रीचा पहिला दिवस कोणत्या वारापासून सुरू होतो यावर उर्वरित दिवसांचे रंग निश्चित होतात. म्हणजेच रंगांची यादी दरवर्षी सारखी राहत नाही; ती थोडी बदलते.

सांस्कृतिक परंपरा – महाराष्ट्रात विशेषतः नवरात्रीचे रंग रोज ठरवून घालण्याची परंपरा लोकप्रिय आहे. उत्तर भारतात मात्र मुख्यत्वे लाल, पिवळा, केशरी असे पारंपरिक देवीचे रंग वापरले जातात.

ग्रहांचे वार आणि रंग कोणते ?

वार, ग्रह व रंग यांचा संबंध:

रविवार – सूर्य ग्रह
रंग : केशरी
सूर्य सकाळी उगवताना केशरी रंग धारण करतो . म्हणून रविवारी केशर रंग परिधान करावा .

सोमवार – चंद्र ग्रह
रंग : पांढरा
सोमवार म्हणजे सौम्य . चंद्र ग्रहाचा वार . चंद्र ग्रहाचा रंग पांढरा . म्हणजेच moon चा day . म्हणून ह्या वाराला moonday म्हणतात. त्याचा अपभ्रंश monday झाला .

मंगळवार – मंगळ ग्रह
रंग : लाल

मंगल ग्रह रंगाने लाल आहे . म्हणून मंगळवारी लाल रंगाचे कपडे परिधान करावयाचे असतात .

बुधवार – बुध ग्रह
रंग : निळा

बुध ग्रह हा रंगाने निळा आहे . ह्या दिवशी निळ्या रंगाचे कपडे परिधान करतात .

गुरुवार – गुरु ग्रह (बृहस्पति)
रंग : पिवळा
गुरु ह्या ग्रहाचा सूर्यमालिकेमध्ये रंग पिवळा आहे. म्हणू गुरुवारी पिवळ्या रंगाचे कपडे परिघां करतात .

शुक्रवार – शुक्र
रंग : हिरवा

शुक्र ग्रहाचा रंग हिरवा आहे . म्हणून ह्या दिवशी देवीला देखील हिरव्या रंगाच्या बांगड्या , हिरव्या रंगाचा खण अर्पण करतात .

शनिवार – शनी
रंग : काळा
शनी ग्रहाचा रंग काळा आहे . शास्त्रा नुसार काळे कपडे म्हणजे विरोध किंवा निषेध समाजाला जातो . मग शनिवारी काळे कपडे न घालता काळ्या रंगाची शेड असलेला तपकिरी रंग म्हणजे ग्रे रंगाचे कपडे घालतात .

राहू (मुख्य वार नाही, पण प्रभावी ग्रह)

राहू ग्रहाला वार नाही . त्यामुळे नवरात्री मध्ये आठवा दिवस ज्या वारी येतो त्या वाराचा रंगाची दुसरी शेड वापरतात .

केतू (मुख्य वार नाही, पण ग्रह प्रभाव)
केतू ग्रहाला देखील वार नाही . त्यामुळे नवरात्री मध्ये यावर्षी नववा दिवस मंगळवारी आला असल्याने आणि मंगळाचा रंग लाल आहे , पण लाल रंग परिधान करून झाला असल्याने लाल रंगाची दुसरी शेड गुलाबी आहे. म्हणून ह्या वर्षी नवव्या दिवशी गुलाबी रंग आहे .

काही लोक अप्रचार करतात . नऊदिवस महिला सेल्फी काढण्यासाठी हे रंग फॉलो करतात असे म्हणणारे चुकीचे आहे . हिंदू धर्मामध्ये प्रत्येक गोष्ट विचारपूर्वक केलेली आहे . शेवटी आपले मानवी जीवन विविध रंग आणि छटांनी भरलेले आहे . नऊ देवींची चांगली उपासना करा , नऊ देवता आपणास भरभरून आशीर्वाद देतील.